برآورد خسارات اقتصادی برونمحلی فرسایش خاک در سازندهای مارنی ایران با محوریت تولید رسوب و هزینههای لایروبی
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی
کد مقاله : 1672-ISSC19 (R2)
نویسندگان
1دانشیار و عضو گره پژوهشی حفاظت آب و خاک
2پژوهشکده آبخیزداری
3بزرگراه لشگری- خیابان عاشری- خ شفیعی- پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری
چکیده
سازندهای مارنی با پوشش ۳۱.۴۴ میلیون هکتاری از عرصههای کشور، بهدلیل فرسایشپذیری بسیار بالا، نقش غالب را در تولید رسوب و ایجاد خسارات برونمحلی ایفا میکنند. هدف این پژوهش، برآورد خسارات اقتصادی ناشی از تولید رسوب و هزینههای مرتبط با لایروبی سدها و تأسیسات آبی پاییندست در این اراضی بود. برای دستیابی به این هدف، از رویکرد «هزینه خسارت» و تحلیل دادههای میدانی، منابع علمی و نظرسنجی از کارشناسان سازمانهای مرتبط استفاده شد. بر اساس یافتهها، میانگین تولید رسوب ویژه در اراضی مارنی کشور حداقل 30 تن در هکتار در سال برآورد گردید. هزینه لایروبی و انتقال هر تن رسوب ۸۰0۰,۰۰۰ ریال (معادل ۱۰ دلار) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که خسارت سالانه ناشی از رسوبگذاری در مخازن سدها، کانالها و سایر تأسیسات آبی پاییندست ناشی از اشکال مختلف فرسایش سطحی، شیاری و خندقی بهتنهایی ۵۰۳.۰۴ همت (میلیارد تومان) میباشد. علاوه بر این، خسارت ناشی از رسوب حاصل از زمینلغزشهای مارنی ۲۷ همت برآورد شد. در مجموع، سهم خسارات برونمحلی مستقیم مرتبط با رسوب از کل خسارات فرسایش مارنهای کشور، حدود ۵۳۰ همت است که بیانگر سهم بسیار قابلتوجه این اراضی در کاهش عمر مفید سازههای آبی و افزایش هزینههای عملیاتی کشور میباشد. تدوین برنامه فوری و تخصیص بودجه ویژه برای اجرای عملیات آبخیزداری در کانونهای بحرانی فرسایش مارنی جهت کاهش این خسارات عظیم، امری ضروری است.
کلیدواژه ها
موضوعات